خاصى دارد . طلبه در خلال اين دوره‌هاى سه‌گانه نسبت به فلسفه ، فرهنگ‌ها و علوم ديگر آگاهى مىيابد . حوزه علميه در شخصيت طلبه‌هايش نشانه‌ها و خصوصياتى بر جاى مىگذارد كه آن را از ساير دانشگاههاى دنيا ممتاز مىنمايد . از آن جمله : « 9 » 1 - استقلال : تاريخ اسلام از پيدايش اين مراكز علمى تا كنون هيچ‌گونه حل شدن در افكار سياسى غير اسلامى را سراغ ندارد ، حال نوع اين انديشه‌هاى سياسى و شرايط اجتماعى هر چه مىخواهد باشد . اين فضيلت به رسالت حوزه بازمىگردد كه معتقد است : اسلام تنها آئينى است كه شايستگى دارد تمام شئون زندگى انسان بر آن استوار گردد و آنچه اين ايده را يارى مىكند : استقلال مالى در ادارهء حوزه است كه تأمين آن از طريق كمك‌هاى مردمى ( تبرعات ) و پرداخت واجبات مالى افراد مؤمن ، به علماء مىباشد . 2 - ژرف‌نگرى و تفكّر : اين مسئله در شخصيّت طلبه ، به دلايلى ريشه دوانيده است : از آن جمله ، رسالت اسلامى است كه حوزه ، مسئوليت بدوش كشيدن آن را بر عهده طلبه مىداند ، بدون اينكه به منصب اجتماعى مغرور گشته يا به مدرك يا شهرتى طمع داشته باشد . آزادى اجتهاد و رأى ، حقّ هر فقيهى مىباشد زيرا فقيه با دست‌يابى به آراء فقهاى سابق قانع نمىگردد ، بلكه مىكوشد تا در محتوى و شكل آراء بر طبق حوادث و دگرگونىها و نيازمنديهاى جديد در اجتماع انسانى ، تجديد نظر كند . بعلاوه ، طبيعت دروس حوزه در مراحل سه‌گانه و رابطه استاد با شاگردش ، از جوّ خودخواهى و غرور علمى بدور است . استاد حوزه از ديد وسيع و سعهءصدر برخوردار مىباشد و هرگاه صحّت كلام شاگردانش نزد او محقّق شود ،

--> ( 9 ) - كتاب : « مدرسة النجف و تجديد الحركة الإصلاحيّة فيها » تأليف : آصفى ص : 14 - 38 با دخل و تصرف . و مقدّمه كتاب : نص و اجتهاد تأليف استاد محمّد تقى حكيم ص : 20 - 21 و مجلّه هادى ، سال دوّم ، شماره چهارم ، ص : 133 - 138 .